"Dedektif" kavramı, kapanmış ya da aydınlatılmamış soruşturma dosyalarını incelemek ve araştırmakla görevli özel araştırmacılar için kullanılan mesleki bir unvandır. Tarihi kalıntılar üzerinde yapılan incelemeler, dedektiflik mesleğinin tahmini çıkış tarihinin 1880-1890 yılları arasında olduğunu ortaya koymaktadır. Türkiye'de "özel dedektiflik" hizmetlerine atılan ilk adım Osmanlı İmparatorluğu dönemine dayanmakta olup, dönemin imparatorluk görevlileri bu mesleğin önemini kavrayarak vatandaşların da hizmetlerden faydalanabilmesi için çeşitli bölgelerde kurumlar tesis etmiştir.
Dedektiflik mesleği üzerinde geçmişten günümüze kadar birçok kanun ve yasa tasarısı değişikliği yapılmıştır. Türkiye'de özel dedektiflik mesleğinin anayasa maddeleri arasına alınması 1994 yılına dayanmaktadır. "Özel dedektif" hizmetlerinin serbest olması ve Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarının bu hizmeti verebilmesi için sunulan yasa tasarısı, T.B.M.M. tarafından incelendikten sonra 20.01.1994 tarihinde kabul edilmiş ve yürürlüğe sokulmuştur. Bu tarihten sonra Türkiye genelinde birçok özel dedektiflik bürosu açılmış ve vatandaşlara hizmet vermeye başlamıştır.
Dedektiflerin yaptığı başlıca görevler arasında; eş takibi, çocuk takibi, adres tespiti, borçlu tespiti, firma analizi, mal varlığı araştırması, teknik-sanal takip, marka sahteciliği ve evlilik öncesi kişi araştırması yer almaktadır. Bu hizmetlerden "eş takibi" hizmetinden yararlanabilmek için Türkiye Cumhuriyeti veya herhangi bir devletin resmi kayıtlarında nikahlı olma şartı aranmaktadır. Çocuk takibi hizmetinden faydalanabilmek için ise takip ettirilmek istenen çocuğun resmi kayıtlarda anne veya baba olma zorunluluğu bulunmaktadır.
Anahtar Noktalar:
Dedektiflik çalışmaları, genel itibariyle aslında her iş alanında uygulanabilen kapsamlı bir araştırma disiplinidir. Bu çalışmalar, iş hayatında veya günlük yaşamda meydana gelebilecek her tür olayı kapsayarak ihtiyaç türüne göre gelişim göstermektedir. Dünya'da özellikle 2. Dünya Savaşı sırasında stratejik, teknolojik, askeri ve tıbbi alanlarda ülkeler birbirlerine karşı casuslar ve muhbirler kullanmıştır. Bugün ise bireysel alanlarda tüzel kişilerin ve bireylerin rekabetleri, hırsları ve duygularını anlayabilmek için "özel dedektiflik" mesleği aktif olarak kullanılmaktadır.
"Dedektiflik" çalışmaları sayesinde kişi ve kurumlar, karşılaştıkları her tür sorun karşısında profesyonel hizmetler ile çözüm yolları aramaya başlamıştır. Çalışmalarda kullanılan teknolojik cihazlar sayesinde elde edilen sonuçların tamamı güvenilir olmakla birlikte, her çalışmada başarıya ulaşılmaktadır. Özel dedektiflik çalışmaları, bireysel hizmetler ve kurumsal hizmetler olmak üzere iki ana başlık altında sınıflandırılmaktadır. Bireysel hizmetler; eş takibi, çocuk takibi, boşanma davaları, velayet davaları, tehdit soruşturmaları, teknik takip, sanal takip, kayıp şahıs ve evlilik öncesi şahıs araştırmasıdır.
Kurumsal hizmetler ise; itibar yönetimi, mal varlığı tespiti, böcek incelemesi, gizli kamera araştırması, yakın koruma, firma analizi, firma teftişi, sahte marka analizi, bilişim dolandırıcılığı, fiziki dolandırıcılık, borçlu tespiti ve adres tespitidir. "Özel dedektif" bürolarından hizmet talep eden müşteriler hakkında, yasal bir süreç gerekmedikçe asla bilgi paylaşılmamaktadır. Çalışmalar Türkiye Cumhuriyeti anayasa mahkemelerince onaylanmış ve yasal süreçler olarak işleme koyulmuştur.
Çalışma Alanları:
Dedektifliğin tarihçesi, mesleğin ortaya çıkış tarihi tam olarak bilinmemekle birlikte, yapılan tahminler aşağı yukarı aynı zaman dilimini göstermektedir. İlk dedektiflik bürosu Fransa'da, bugünkü hizmet anlayışından farklı olarak sanayi ve endüstriyel alanlarda bilgi alışverişinin sağlanması amacıyla kurulmuştur. Sonrasında yazılan kitaplar, çevrilen diziler ve filmler sayesinde "dedektiflik" bugünkü hizmet anlayışını kazanmıştır. Dedektif, kısaca bir konunun bilinmeyen ve görünmeyen kısımlarını yaptığı araştırmalar ile ortaya çıkaran kişiye denilmektedir.
Amerika Birleşik Devletleri'nde kurulan ve günümüzdeki çalışma stillerine benzerlik gösteren dedektiflik büroları, bugünün özel dedektiflik anlayışını yansıtan en yakın hizmet birimi olmuştur. Ortak alınan kararla dedektifliğin tarihçesi olarak 1860 yılları gösterilmektedir. Özel dedektiflik mesleğinin keşfedildiği tarihten sonra, çok kısa süreler içerisinde tüm dünyaya yayılmıştır. Türkiye topraklarında özel dedektifliğin tarihçesi Osmanlı İmparatorluğu'na dayanmakta olup, 1900'lerin başlarında meslek tam olarak Osmanlı topraklarında yerini almıştır.
1860 yıllarındaki dedektiflerle günümüzdeki dedektiflerin görev yaptığı hizmet bölgeleri az çok değişse bile, çalışma stilleri benzerlik göstermektedir. Halen daha soru sormaya ve incelemeye dayalı olan "dedektiflik sektörü", üzerinden uzun zaman geçmesine rağmen çok değişmemiştir. Ancak gelişen teknolojiden yararlanan günümüz özel dedektiflerinin ulaştığı sonuç, geçmiştekilerden daha başarılı ve garantilidir. Kullanılan cihazlar, aygıtlar ve programlar sayesinde günümüz özel dedektifleri geçmişe nazaran çok kısa sürelerde hizmet verebilmektedir.
Tarihsel Dönüm Noktaları:
"Dedektiflik ne şekilde icra edilir" sorusunun en kapsamlı yanıtı, bu mesleğin fiziki, bilişim ve teknik yollarla yürütülen çalışmalar üzerine icra edildiğidir. Özel dedektifliğin baz aldığı genel çalışma stili, fiziki yollarla işleme alınan stildir. Dedektifler, uygulamaya geçirdikleri fiziki işlemler neticesinde konular üzerine geniş kapsamlı bilgiler elde ederler. Fiziki teknik uygulamalar, araştırma hizmetlerinde ve şahıs takibi hizmetlerinde daha çok ön plana çıkmaktadır. Aynı zamanda dolandırıcılık hizmetinde uygulanan fiziki teknik yöntemi sayesinde suçların önüne geçilmektedir.
Dedektiflik ne şekilde icra edilir sorusunun diğer bir yanıtı ise sanal tekniklerdir. Sanal teknikler sayesinde eş takibi, çocuk takibi, bilişim dolandırıcılıkları ve evlilik araştırmaları hizmetlerinde en üst düzey verimliliğe ulaşılmaktadır. "Telefon takibi" ve "telefon dinleme" gibi hizmetler de sanal teknikler kapsamında değerlendirilmektedir. Sanal takip mecrasında yürütülen çalışmalarda görevi, özel dedektif bürosunun tahsis ettiği bilişim mühendisleri üstlenmektedir. Uzman bilişim mühendisleri sayesinde, yürütülecek dedektiflik hizmetlerindeki bütün doküman geçmişlerine ulaşılmaktadır.
Bir diğer "dedektiflik ne şekilde icra edilir" sorusunun cevabı ise teknik takip ve yöntemleridir. Teknik takipler sayesinde, sanal tekniklerde görev üstlenen bilişim mühendisleri hizmet vermektedir. Takip sırasında incelemeye alınan kişilerin telefon üzerinden yaptığı görüşmelere ayrıntılı ve detaylı bir şekilde ulaşılmaktadır. Casus kamera ve ortam dinleme cihazı araştırması da bu kapsamda yürütülen önemli dedektiflik çalışmaları arasındadır. Şahıs takibi yapılırken kullanılan bu teknik yöntemler sayesinde, hizmet alan kişilere kısa sürede kesin sonuçlar sunulmaktadır.
İcra Yöntemleri:
"Özel dedektif", ülkemizde ve dünya genelinde son zamanlarda adını sıklıkla duyurmayı başaran bir sektörün profesyonel çalışanıdır. Adının başına "özel" kelimesinin eklenmesinin nedeni, Türkiye Cumhuriyeti'nin özel dedektiflik mesleği için henüz kapsamlı bir yasal düzenlemeyi faaliyete geçirmemiş olmasından kaynaklanmaktadır. Özel dedektiflik sektörü, yapısal olarak yürütülen çalışmalar açısından dedektiflik sektörü ile birebir aynıdır. Ancak şirketsel bir kuruluş olmasından dolayı bazı ülkelerde sahte özel dedektifler ortaya çıkmış ve insanları mağdur etmiştir.
"Özel dedektif" çalışmaları birçok ülkede aktif olarak sürdürülmektedir. Çeşitli kamu kuruluşlarından, emniyet teşkilatlarından, jandarma kuruluşlarından ve askeriyeden emekli olmuş, araştırmayı iyi bilen kişiler tarafından insanlardan belirli ücret karşılığında yapılan çalışmalardır. Özel dedektiflik mesleğinin oluşturulmasındaki ana yapı, insanların hukuksal süreçlerde yardıma ihtiyaç duymasıdır. Günümüzde özel dedektifler yaptıkları çalışmalar neticesinde hayatın içerisinde var olan şüphe ve güvensizlik kavramlarını sorun haline gelmekten kurtarmaktadır.
Özel dedektif hizmetlerinin en temel görevleri arasında, Türkiye Cumhuriyeti üzerinde "şahıs takibi" hizmetleri yer almaktadır. Eş takibi, çocuk takibi ve öğrenci takibi sayesinde her yıl birçok suç unsurunun önüne çok daha önceden geçilmektedir. Dedektif tutmak isteyen kişilerin, dedektif kiralamak istediklerinde dikkat etmeleri gereken en önemli husus, şirketle birebir ofis görüşmeleri yapmak, vergi levhasında şirketin ismini kontrol etmek ve sözleşme-fatura düzeni olup olmadığını sorgulamaktır. Sahte dedektifler tarafından dolandırılmamak için bu unsurlar titizlikle incelenmelidir.
Özel Dedektif Seçerken Dikkat Edilecekler:
"Özel dedektiflik bürosu", Türkiye Cumhuriyeti sınırları dahilinde veya herhangi bir dünya ülkesinde, devletlere bağlı olan sivil vatandaşlar tarafından yeterli sertifikalar alındıktan sonra faaliyete geçirilen birimlerdir. Bu bürolar, kendilerinden talepte bulunan insanlara kurumsal, bireysel ve hukuksal hizmetler vermek için oluşturulmuştur. Özel dedektiflik büroları tarafından insanlara yardım amaçlı sağlanan hizmetler sayesinde, kişiler zorlandıkları sıkıntılı hukuksal süreçlerinde profesyonel yardımlar almaktadır. Türkiye'de yasal özel dedektif ve resmi özel dedektif hizmeti veren bürolar, 1994 yılındaki yasal düzenleme sonrası faaliyete geçmiştir.
"Özel dedektiflik bürosu" çalışmaları sayesinde vatandaşlar huzurlu bir yaşam sürebilmektedir. Türkiye'de profesyonel özel dedektif hizmeti veren firmalar arasında, yasal izin verildikten sonra ilk faaliyete geçen bürolar bulunmaktadır. 1994 senesinde kabul edilen özel dedektiflik tasarısını hayata geçirmek için T.B.M.M.'ye sunulan tasarıda, bazı firmalar milletvekillerine yaptıkları teşviklerden dolayı onur belgesine layık görülmüştür. Kurumsal özel dedektif anlayışıyla hareket eden bu bürolar, insanların kişisel sıkıntılarını çözmeye yönelik hizmetler vermektedir.
Özel dedektif şirketleri ve özel dedektif firmaları arasında, Alo özel dedektiflik gibi hizmet birimleri de bulunmaktadır. Bu bürolar, ailelerin iç huzursuzluklarından kaynaklanan sorunların her türlü delil ve bilgi toplanması dahilinde mahkeme süreçleriyle halledilmesine kadar uzanan süreci kapsamaktadır. Boşanma davaları, velayet davaları, öğrenci takibi, eş takibi, evlilik öncesi araştırması gibi konularda Türk örf ve kültür ahlakı dikkate alınarak çalışmalar yürütülmektedir. Özel dedektiflik yapan firmalar arasında tercih yaparken, mutlaka sözleşme imzalayan ve fatura kesen profesyonel özel dedektif büroları tercih edilmelidir.
Büro Seçim Kriterleri:
Özel dedektiflik hizmetleri, günümüzde yoğun bir şekilde kullanılan ve yardım talep edilen, gittikçe hızla çoğalan gözde hizmetler arasındadır. Uzman ve sertifikalı özel dedektif kadrolarıyla birçok hizmet verilmekte olup başarı oranları %100'e yakındır. Bu hizmetler arasında eş takibi, öğrenci takibi, borçlu takibi, evlilik öncesi araştırma, personel araştırma, boşanma ve velayet davaları, adres tespiti, kayıp şahıs araştırmaları, sanal ve teknik takip, bilişim suçlarıyla mücadele yer almaktadır. Ayrıca VIP koruma ve güvenlik hizmetleri de özel dedektiflik kapsamında sunulan önemli hizmetlerdendir.
"Kurumsal özel dedektif" hizmetleri kapsamında; kurumsal sahtecilik araştırması, gizli müşteri araştırması, firma analizi ve araştırması, böcek arama, gizli kamera tespit çalışması, marka sahteciliği ve mal varlığı araştırması gibi birçok konuda hizmet verilmektedir. Dedektiflik hizmetleri ilk olarak asker, polis ve emniyet mensuplarının çözemedikleri veya delil yetersizliğinden kapattıkları dosyaları araştırarak başlamıştır. Yapılan özel dedektiflik hizmetlerinde başarılı olunması, sektörün daha da gelişmesine ve dedektiflere olan ihtiyacın artmasına yol açmıştır.
Vermiş olduğumuz tüm hizmetlerde geçerliliğini koruyan en önemli kural, müşteri gizliliği ilkesidir. Bu ilke, hem sizlerin hem de bizlerin güvenliği ve araştırmanın sağlığı açısından çok önemli bir yere sahiptir. Hiçbir hizmette müşteriyle olan diyaloglar ve konuların süreçleriyle ilgili bilgiler 3. şahıslarla paylaşılmamaktadır. "Dedektiflik nasıl yapılır" sorusunun en temel cevabı da budur: gizlilik esasına dayalı, delil odaklı ve profesyonel çalışma. Türkiye'de mahkeme ve dava sonuçlanma anlayışı artık somut veriler ve delil niteliği taşıyan belgeler ile yürüdüğünden, çalışmalar sonunda mutlaka somut veriler kullanılarak hazırlanan bir rapor dosyası verilmektedir.
Sunulan Hizmetler:
Özel dedektiflik ücretleri, bireysel ve kurumsal olmak üzere iki ana kategoriye ayrılmaktadır. Bireysel hizmetlerde yapılan çalışmalar; yurtdışı operasyonları, şehir dışı süreçleri, çalışan ekip sayısı gibi faktörlerden dolayı çeşitlilik gösterebilir. "Dedektif ücretleri" belirlenirken işin zorluk derecesi, süresi ve kapsamı temel alınmaktadır. Kurumsal hizmetlerde ise genel çalışma itibariyle zamanla doğru orantılı olarak dedektif fiyatları farklılık gösterebilir. Kurumsal çalışmalarda şirketlerin finansal analizleri, iş ortakları, mali kaynak analizi ve vergi levhası durumları gibi işlemlerin yürütülmesi ile çalışmalar tamamen güvence altında yapılmaktadır.
"Dedektif tutmak" isteyen kişilerin en çok merak ettiği konuların başında özel dedektif fiyatları gelmektedir. Özel dedektiflik ücretleri, yapılan işin niteliğine göre değişiklik göstermekle birlikte, tüm çalışmalarda sözleşme ve fatura zorunluluğu bulunmaktadır. "Dedektif kiralamak" için başvuran müşterilere, çalışma başlamadan önce net bir fiyatlandırma sunulmakta ve ekstra ücretler konusunda şeffaf olunmaktadır. Çalışmaların çok hızlı sonuçlanması, çalışma süresince herhangi bir ekstra ücretin alınmayacağı anlamına geldiğinden hem müşteri hem de dedektiflik bürosu açısından faydalı olmaktadır.
Dedektiflik hizmetlerinde "dedektif fiyatları" genellikle çalışmanın süresine, zorluk derecesine ve kullanılan teknolojik ekipmanlara göre belirlenmektedir. Dedektif ücretleri konusunda en doğru bilgiyi almak için mutlaka birden fazla profesyonel özel dedektif bürosu ile görüşme yapılması önerilmektedir. "Özel dedektif şirketleri" arasında fiyat karşılaştırması yaparken, sadece fiyata değil aynı zamanda hizmet kalitesine, referanslara ve gizlilik prensiplerine de dikkat edilmelidir. Unutulmamalıdır ki en ucuz özel dedektif hizmeti, çoğu zaman en pahalıya mal olabilir.
Ücretleri Etkileyen Faktörler:
"Eş takibi", özel dedektiflerin sunduğu en çok tercih edilen hizmetlerin başında gelmektedir. Bu hizmet, günümüzde pek çok kişi tarafından, evliliklerinde şüphe duydukları durumlarda tercih edilmektedir. Dedektifler tarafından yürütülen eş takibi çalışmalarının tamamı profesyonel ekipler tarafından, fiziki, teknik ve sanal yöntemlerle gerçekleştirilmektedir. "Şahıs takibi" kapsamında değerlendirilen bu hizmette, takip edilen kişinin nerelerde, kimlerle ve ne zaman görüştüğü detaylı bir şekilde raporlanmaktadır. Eş takibi hizmetinden elde edilen tüm deliller, mahkemelerde somut kanıt olarak kullanılabilmektedir.
"Eş takibi" hizmetinde uygulanan yöntemler arasında fiziki takip, teknik takip ve sanal takip bulunmaktadır. Fiziki takip yönteminde, araştırmaya alınan kişi dünyanın neresine seyahat ederse etsin, özel dedektif çalışanları tarafından adım adım izlenmektedir. Teknik takip kapsamında "telefon takibi" ve "telefon dinleme" gibi yöntemler kullanılabilmektedir. Sanal takip sayesinde ise kişinin sosyal medya hesapları ve dijital ayak izleri incelenmektedir. Özel dedektiflik bürolarının uluslararası yeterlilik sertifikası bulunduğundan, araştırılan kişi dünyanın neresinde olursa olsun yapılan işlemler hiçbir devletin yasalarına aykırılık içermemektedir.
"Çocuk takibi" ve öğrenci takibi hizmetleri de şahıs takibi kapsamında değerlendirilmektedir. Bu hizmet sayesinde aileler, çocuklarını gönül rahatlığıyla özel dedektif personellerine teslim edebilmektedir. Özel dedektiflik personelleri, bugüne kadar yapmış oldukları çocuk takibi hizmetleri sayesinde okul çevrelerindeki birçok uyuşturucu satıcısını, topladıkları deliller dahilinde emniyet güçlerine teslim etmiştir. "Dedektiflik" mesleğinin en önemli erdemlerinden biri de budur: sadece ücretli hizmet değil, aynı zamanda toplumsal fayda gözetmek. Eş takibi hizmetinden yararlanabilmek için resmi nikah şartı aranırken, çocuk takibi için resmi ebeveynlik şartı aranmaktadır.
Takip Hizmetlerinde Dikkat Edilenler:
Gizli kamera ve böcek arama hizmetleri, özel dedektiflik sektörünün en teknik ve hassas çalışma alanlarından birini oluşturmaktadır. "Casus kamera" tespiti, özellikle kurumsal firmalar, devlet daireleri ve özel şahıslar için kritik öneme sahiptir. Böcek arama işlemi, bir ortamda izinsiz olarak yerleştirilmiş dinleme cihazlarının, gizli kameraların ve diğer gözetim ekipmanlarının tespit edilmesi amacıyla yapılan profesyonel tarama çalışmasıdır. Ortam dinleme cihazı araştırması, günümüzde teknolojinin gelişmesiyle birlikte daha da önem kazanmış ve profesyonel özel dedektif firmalarının vazgeçilmez hizmetleri arasına girmiştir.
"Gizli kamera" tespiti yapılırken kullanılan cihazlar, RF (radyo frekansı) dedektörleri, lens tespit cihazları, termal kameralar ve non-lineer junction dedektörleri gibi ileri teknoloji ekipmanlardır. Böcek arama işlemi sırasında, ortamda bulunabilecek her türlü casus kamera, ses kayıt cihazı, GSM dinleme cihazı ve gizli GPS takip cihazı tespit edilmektedir. Özel dedektiflik büroları, bu hizmeti verirken müşterinin ofisini, evini veya aracını detaylı bir şekilde taramakta ve güvenlik açığı varsa raporlamaktadır. "Ortam dinleme cihazı" araştırması, özellikle iş sırlarının korunması gereken şirketlerde, gizli toplantılar yapılan odalarda ve özel hayatın mahremiyetinin korunması gereken alanlarda sıklıkla talep edilmektedir.
"Dedektiflik nasıl yapılır" sorusuna verilecek en teknik yanıtlardan biri de gizli kamera ve böcek arama hizmetlerinin nasıl yürütüldüğüdür. Bu hizmetler, dedektiflik mesleğinin sadece fiziki takipten ibaret olmadığını, aynı zamanda ileri teknoloji kullanımını gerektiren bir uzmanlık alanı olduğunu göstermektedir. "Casus kamera" tespiti yapabilmek için özel eğitim almış, bu konuda sertifikalara sahip özel dedektifler görev yapmaktadır. Özel dedektiflik firmaları, her yıl Avrupa'da düzenlenen uluslararası dedektiflik seminerlerine katılarak bu alandaki teknolojik gelişmeleri yakından takip etmekte ve hizmet kalitelerini sürekli olarak güncellemektedir.
Teknik Tarama Hizmetleri:
"Dedektiflik mesleği", dışarıdan bakıldığında heyecanlı ve gizemli gibi görünse de aslında son derece ciddi, disiplinli ve zorlu bir profesyonel çalışma alanıdır. "Dedektiflik kolay mıdır" sorusuna verilecek en doğru yanıt, bu mesleğin hiç de kolay olmadığıdır. Dedektiflik, uzun saatler süren takip çalışmaları, detaylara gösterilmesi gereken titizlik, teknolojik cihazlara hakimiyet, hukuk bilgisi ve üstün analitik düşünme becerisi gerektiren bir meslektir. "Dedektiflik nasıl yapılır" sorusunun temel cevabı ise; yasal sınırlar içinde kalarak, gizlilik prensibine bağlı şekilde, delil odaklı araştırmalar yapmaktır.
"Özel dedektif nasıl olunur" sorusu, bu mesleğe ilgi duyan birçok kişi tarafından merak edilmektedir. Türkiye'de henüz özel dedektiflik için resmi bir eğitim ve sertifikasyon sistemi tam olarak oturmamış olsa da, bu mesleği icra etmek isteyen kişilerin öncelikle emniyet, jandarma, askeriyede veya özel güvenlik sektöründe deneyim sahibi olması büyük avantajdır. Ayrıca, hukuk, kriminoloji, psikoloji, bilişim veya adli bilimler gibi alanlarda eğitim almış olmak da dedektiflik mesleği için önemli bir temel oluşturmaktadır. "Özel dedektif nasıl olunur" sorusunun bir diğer yanıtı da, Avrupa'da düzenlenen uluslararası özel dedektiflik seminerlerine katılarak sertifika almaktır.
"Dedektiflik kolay mıdır" sorusuna pratik açıdan bakacak olursak, bu mesleğin en zor yanlarından biri, takip çalışmaları sırasında saatlerce hareketsiz bekleyebilmek, ani gelişen durumlara hızlı tepki verebilmek ve elde edilen verileri hukuka uygun şekilde raporlayabilmektir. Dedektiflik yaparken karşılaşılan zorluklar arasında; fiziki şartların elverişsizliği, takip edilen kişinin fark etme riski, yasal sınırlar içinde kalma zorunluluğu ve elde edilen delillerin mahkemede geçerlilik kazanması için titiz çalışma gerekliliği sayılabilir. "Dedektiflik nasıl yapılır" sorusuna verilecek en önemli cevap şudur: Sabırla, yasalara saygıyla, teknolojiyi etkin kullanarak ve her zaman gizlilik prensibine bağlı kalarak.
Dedektiflik Mesleğinin Zorlukları:
"Profesyonel özel dedektif", sektöründe uzmanlaşmış, gerekli eğitimleri almış, teknolojik cihazları etkin kullanabilen ve etik kurallara bağlı olarak çalışan dedektifleri tanımlamaktadır. "Kurumsal özel dedektif" ise daha çok şirketlere yönelik hizmet veren, firma analizi, personel araştırması, kurumsal sahtecilik tespiti ve marka koruma gibi konularda uzmanlaşmış dedektiflik birimleridir. Profesyonel özel dedektif hizmeti alırken dikkat edilmesi gereken en önemli husus, firmanın referansları, geçmişi ve kullandığı teknolojik altyapıdır. Kurumsal özel dedektif firmaları, genellikle uluslararası sertifikalara sahip olup, düzenli olarak yurtdışı seminerlerine katılmaktadırlar.
"Yasal özel dedektif" ve "resmi özel dedektif" kavramları, Türkiye'de henüz tam olarak oturmuş yasal düzenlemeler olmamasına rağmen, sektörde faaliyet gösteren ve vergi levhası, sözleşme, fatura gibi resmi belgelerle çalışan firmalar için kullanılmaktadır. Profesyonel özel dedektif büroları, müşterileriyle her zaman yazılı sözleşme imzalamakta ve verdikleri hizmet karşılığında fatura kesmektedir. "Kurumsal özel dedektif" hizmeti almak isteyen şirketler, firmanın vergi levhasını, ticaret sicil kaydını ve varsa sektörel sertifikalarını mutlaka incelemelidir. Yasal özel dedektif olarak faaliyet gösteren firmalar, çalışmalarını Türkiye Cumhuriyeti yasaları çerçevesinde yürütmekte ve asla yasal sınırları aşmamaktadır.
"Özel dedektif şirketleri" arasında tercih yaparken, sadece fiyat odaklı değil, aynı zamanda profesyonel özel dedektif kadrosuna, referanslarına ve teknolojik altyapısına da dikkat edilmelidir. Kurumsal özel dedektif firmaları, genellikle birden fazla dilde hizmet verebilen, uluslararası takip ağına sahip ve gizlilik konusunda sıfır tolerans politikası uygulayan kuruluşlardır. Resmi özel dedektif büroları, müşteri bilgilerini kesinlikle 3. şahıslarla paylaşmamakta ve çalışma sonuçlarını sadece sözleşme imzalayan kişi veya kuruma raporlamaktadır. "Yasal özel dedektif" ararken, mutlaka firmanın daha önce yaptığı işlerle ilgili referanslarını inceleyin ve mümkünse sektörde en az 5-10 yıldır faaliyet gösteren köklü firmaları tercih edin.
Profesyonel Dedektif Seçim Rehberi:
"Gizli kamera arama" ve "böcek, dinleme cihazı tespiti", günümüz özel dedektiflik sektörünün en hassas ve teknik çalışma alanları arasında yer almaktadır. Teknolojinin hızla gelişmesiyle birlikte, casus kamera ve dinleme cihazları küçülmüş, daha kolay gizlenebilir hale gelmiş ve fiyatları düşmüştür. Bu durum, özel hayatın gizliliğine yönelik tehditleri de beraberinde getirmiştir. "Böcek arama" işlemi, bir ortamda izinsiz olarak yerleştirilmiş ortam dinleme cihazı, gizli kamera veya diğer gözetim ekipmanlarının tespit edilmesi amacıyla yapılan profesyonel tarama çalışmasıdır. Özel dedektif firmaları, bu alanda özel eğitim almış uzman personelleri ve son teknoloji tarama cihazları ile hizmet vermektedir. Gizli kamera arama hizmeti, özellikle iş sırlarının korunması gereken şirketlerde, gizli toplantılar yapılan odalarda, otel odalarında, giyinme kabinlerinde ve özel hayatın mahremiyetinin korunması gereken tüm alanlarda sıklıkla talep edilmektedir.
"Böcek, dinleme cihazı tespiti" yapılırken kullanılan cihazlar arasında; RF (radyo frekansı) dedektörleri, lens tespit cihazları, termal kameralar, non-lineer junction dedektörleri ve manyetik alan dedektörleri bulunmaktadır. "Casus kamera" tespiti için özel olarak üretilmiş lens dedektörleri, karanlık ortamlarda dahi göz yapısına sahip kamera lenslerini tespit edebilmektedir. "Ortam dinleme cihazı" araştırmasında ise RF dedektörleri, ortamda bulunan tüm radyo frekansı yayınlarını tarayarak, şüpheli sinyalleri tespit etmektedir. Özel dedektiflik büroları, bu hizmeti verirken müşterinin ofisini, evini veya aracını odadan odaya, duvardan duvara, mobilyadan mobilyaya detaylı bir şekilde taramakta ve güvenlik açığı varsa anında raporlamaktadır. Gizli kamera arama işlemi sırasında, yangın dedektörleri, saatler, prizler, uzaktan kumandalar, şarj cihazları, kalemler ve hatta gözlükler gibi günlük hayatta kullandığımız sıradan eşyaların içine gizlenmiş casus kameralar da tespit edilebilmektedir.
Profesyonel bir "böcek arama" operasyonu, genellikle iki aşamalı olarak gerçekleştirilmektedir. İlk aşamada, fiziksel inceleme yapılarak ortamdaki tüm eşyalar ve yapı elemanları gözle ve elde taşınan dedektörlerle taranır. İkinci aşamada ise RF taraması yapılarak ortamda yayın yapan tüm frekanslar analiz edilir. "Dinleme cihazı" tespitinde ayrıca, GSM şebekesi üzerinden çalışan cihazların tespiti için GSM dedektörleri ve kablolu dinleme cihazlarının tespiti için non-linear junction dedektörleri kullanılmaktadır. Özel dedektif firmaları, bu cihazların tamamına sahip olmalı ve personelleri bu cihazları kullanma konusunda uzmanlaşmış olmalıdır. "Casus kamera" tespitinde ayrıca, kablosuz kameraların yaydığı sinyalleri yakalayabilen spektrum analizörleri ve kablolu kameraların manyetik alanını tespit edebilen manyetometreler de kullanılmaktadır. Gizli kamera arama hizmeti almak isteyen kişi veya kurumların, bu işi mutlaka profesyonel özel dedektif firmalarına yaptırması gerekmektedir. Zira piyasada satılan ucuz böcek dedektörleri, çoğu zaman gerçek dinleme cihazı veya casus kamera tespitinde yetersiz kalmakta ve kişilere yanlış güvenlik hissi vermektedir.
Gizli Kamera ve Böcek Aramada Kullanılan Cihazlar:
Gizli Kamera ve Dinleme Cihazı Gizlenebilecek Yerler:
Profesyonel Böcek ve Casus Kamera Taraması Süreci:
"Böcek, dinleme cihazı tespiti" hizmeti, sadece şirketler için değil, aynı zamanda bireysel müşteriler için de büyük önem taşımaktadır. Özellikle boşanma aşamasındaki çiftler, iş ortaklarıyla anlaşmazlık yaşayan kişiler, kamu görevlileri ve üst düzey yöneticiler, kendi özel alanlarında gizli kamera veya dinleme cihazı bulunma riskine karşı bu hizmeti sıklıkla talep etmektedir. Özel dedektif firmaları, bu hizmeti verirken tam gizlilik prensibiyle çalışmakta ve tespit edilen cihazların imha edilmesi veya delil olarak saklanması konusunda müşterisine yol göstermektedir. "Casus kamera" ve "ortam dinleme cihazı" tespiti, dedektiflik mesleğinin en kritik ve en fazla uzmanlık gerektiren alanlarından biri olup, bu hizmeti alırken mutlaka sektörde profesyonel olarak hareket eden, uluslararası sertifikalara sahip özel dedektiflik büroları tercih edilmelidir. Aksi halde, yapılan yüzeysel bir tarama, ortamda bulunan gelişmiş casus kamera veya dinleme cihazı tespit edilemeyeceği gibi, kişi yanlış bir güvenlik hissine kapılarak daha büyük risklerle karşı karşıya kalabilir.
Önemli Not : Alo Özel Dedektiflik Bürosu aşşağıda belirtilmiş olan ilçelerde aktif olarak 7/24 hizmet vermektedir. Sincan, Şereflikoçhisar, Yenimahalle, Altınözü, Belen, Dörtyol, Erzin, Hassa, İskenderun, Kırıkhan, Kumlu, Reyhanlı, Samandağ, Yayladağ, Akseki, Aksu, Alanya, Demre, Döşemealtı, Elmalı, Finike, Gazipaşa, Gündoğmuş, İbradi, Kaş, Kemer, Kepez, Konyaaltı, Korkuteli, Kumluca, Manavgat, Muratpaşa, Serik, Çıldır, Damal, Göle, Hanak, Posof, Ardanuç, Arhavi, Borçka, Hopa, Murgul, Şavşat, Yusufeli, Bozdoğan, Buharkent, Karacasu, Karpuzlu, Koçarlı, Köşk, Kuşadası, Çine, Didim, Germencik, İncirliova,Kuyucak, Nazilli, Söke, Sultanhisar, Yenipazar, Ayvalık, Balya, Bandırma, Bigadiç, Burhaniye, Dursunbey, Edremit, Erdek, Gömeç, Gönen, Havran, İvrindi, Kepsut, Manyas, Marmara, Savaştepe, Sındırgı, Susurluk, Amasra, Kurucasile, Ulus, Beşiri, Gercüş, Hasankeyf, Kozluk, Sason, Aydıntepe, Demirözü, Bozüyük, Gölpazarı, İnhisar, Osmaneli, Pazaryeri, Söğüt, Yenipazar, Adaklı, Genç, Karlıova, Kığı, Solhan, Yayladere, Yedisu, Adilcevaz, Ahlat, Güroymak, Hizan, Mutki, Tatvan, Dörtdivan, Gerede, Göynük, Kıbrısçık, Mengen, Mudurnu, Seben, Yeniçağa, Ağlasun, Altınyayla, Bucak, Çavdır, Çeltikçi, Gölhisar, Karamanlı, Kemer, Tefenni, Yeşilova, Büyükorhan, Gemlik, Gürsu, Harmancık, İnegöl, İznik, Karacabey, Keleş, Kestel, Mudanya, Mustafakemalpaşa, Nilüfer, Orhaneli, Orhangazi, Osmangazi, Yenişehir, Yıldırım, Ayvacık, Bayramiç, Biga, Bozcaada, Çan, Eceabat, Ezine, Gelibolu, Gökçeada, Lapseki, Yenice, Atkaracalar, Bayramören, Çerkeş, Eldivan, Ilgaz, Kızılırmak, Korgun, Kurşunlu, Orta, Şabanözü, Yapraklı, Alaca, Bayat, Boğazkale, Dodurga, İskilp, Kargı, Laçin, Mecitözü, Oğuzlar, Ortaköy, Osmancık, Sungurlu, Uğurludağ, Acıpayam, Akköy, Babadağ, Baklan, Bekilli, Beyağaç, Bozkurt, Buldan, Çal, Çameli, Çardak, Çivril, Güney, Honaz, Kale, Sarayköy, Serinhisar, Tavas, Bağlar, Bismil, Çermik, Çınar, Çüngüş, Dicle, Eğil, Ergani, Hani, Hazro, Kayapınar, Kocaköy, Kulp, Lice, Silvan, Sur, Yenişehir, Akçakoca, Cumayeri, Çilimli, Gölkaya, Gümüşova, Kaynaşlı, Yığılca, Enez, Havsa, İpsala, Keşan, Lalapaşa, Meriç, Süloğlu, Uzunköprü, Ağın, Alacakaya, Arıcak, Baskil, Karakoçan, Keban, Kovancılar, Maden, Palu, Sivrice, Çayırlı, İliç, Kemah, Kemaliye, Otlukbeli, Refahiye, Tercan, Üzümlü, Aşkale, Aziziye, Çat, Hınıs, Horasan, İspir, Karaçoban, Karayazı, Köprüköy, Narman, Oltu, Olur, Tirebolu, Yağlıdere, Kelkit, Köse, Kürtün, Siran, Torul, Çukurca, Şemdinli, Yüksekova, Altınözü, Belen, Dörtyol, Erzin, Hassa, İskenderun, Kırıkhan, Kumlu, Reyhanlı, Samandağ, Yayladağ, Aralık, Karakoyunlu, Tuzluca, Aksu, Atabey, Eğirdir, Gelendost, Gönen, Keçiborlu, Senirkent, Sütçüler, Şarkikaraağaç, Uluborlu, Yalvaç, Yenişarbademli * Adalar, Arnavutköy, Ataşehir, Avcılar, Bağcılar, Bahçelievler, İmamoğlu, Karaisalı, Pozantı, Saimbeyli, Sarıçam, Seyhan, Tufanbeyli, Yumurtalık, Yüreğir, Besni, Çelikhan, Gerger, Gölbaşı, Kahta, Samsat, Sincik, Tut, Basmakçı, Bayat, Bolvadin, Çay, Çobanlar, Dazkırı, Dinar, Emirdağ, Evciler, Hocalar, İhsaniye, İscehisar, Kızılören, Sandıklı, Sinanpaşa, Sultandağı, Şuhut, Diyadin, Doğubeyazıt, Eleşkirt, Hamur, Patnos, Taşlıçay, Tutak, Ağaçören, Eskil, Gülağaç, Güzelyurt, Ortaköy, Sarıyahşi, Göynücek, Gümüşhacıköy, Hamamözü, Merzifon, Suluova, Taşova, Akyurt, Altındağ, Ayaş, Bala, Beypazarı, Çamlıdere, Çankaya, Çubuk, Elmadağ, Etimesgut, Evren, Gölbaşı, Güdül, Haymana, Kalecik, Kazan, Keçiören, Kızılcahamam, Mamak, Nallıhan, Polatlı, Pursaklar,Palandöken, Pasinler, Pazaryolu, Şenkaya, Tekman, Tortum, Uzundere, Yakutiye, Alpu, Beylikova, Çifteler, Günyüzü, Han, İnönü, Mahmudiye, Mihalgazi, Mihalıççık, Odunpazarı, Sarıcakaya, Seyitgazi, Sivrihisar, Tepebaşı, Araban, İslahiye, Karkamış, Nizip, Nurdağı, Oğuzeli, Şahinbey, Şehit Kamil, Yavuzeli, Alucra, Bulancak, Çamoluk, Çanakçı, Dereli, Doğankent, Espiye, Eynesil, Görele, Güce, Keşap, Piraziz, Şebinkarahisar, Karataş, Kozan, Aladağ, Ceyhan, Çukurova, Feke, Bakırköy, Başakşehir, Bayrampaşa, Beşiktaş, Beykoz, Beylikdüzü, Beyoğlu, Büyükçekmece, Çatalca, Çekmeköy, Esenler, Esenyurt, Eyüp, Fatih, Gaziosmanpaşa, Güngören, Kadıköy, Kağıthane, Kartal, Küçükçekmece, Maltepe, Pendik, Sancaktepe, Sarıyer, Silivri, Sultanbeyli, Sultangazi, Şile, Şişli, Tuzla, Ümraniye, Üsküdar, Zeytinburnu, Aliağa, Balçova, Bayındır, Bayraklı, Bergama, Beydağ, Bornova, Buca, Çeşme, Çiğli, Dikili, Foça, Gaziemir, Güzelbahçe, Karabağlar, Karaburun, Karşıyaka, Kemalpaşa, Kınık, Kiraz, Konak, Menderes, Menemen, Narlıdere, Ödemiş, Seferihisar, Selçuk, Tire, Torbalı, Urla, Afşin, Andırın, Çağlayancerit, Ekinözü, Elbistan, Göksun, Nurhak, Pazarcık, Türkoğlu, Eflani, Eskipazar, Ovacık, Safranbolu, Yenice, Ayrancı, Başyayla, Ermenek, Kazımkarabekir, Sarıveliler, Akyaka, Arpaçay, Digor, Kağızman, Sarıkamış, Selim, Susuz, Abana, Ağlı, Araç, Azdavay, Bozkurt, Cide, Çatalzeytin, Daday, Devrekani, Doğanyurt, Hanönü, İhsangazi, İnebolu, Küre, Pınarbaşı, Seydiler, Şenpazar, Taşköprü, Tosya, Akkışla, Bünyan, Develi, Felahiye, Hacılar, İncesu, Kocasinan, Melikgazi, Özvatan, Pınarbaşı, Sarıoğlan, Sarız, Talas, Tomarza, Yahyalı, Yeşilhisar, Elbeyli, Musabeyli, Polateli, Bahşili, Balışeyh, Çelebi, Delice, Karakeçili, Keskin, Sulakyurt, Yahşiyan, Akçakent, Akpınar, Boztepe, Çiçekdağı, Kaman, Mucur, Başiskele, Çayırova, Darıca, Derince, Dilovası, Gebze, Gölcük, İzmit, Kandıra, Karamürsel, Kartepe, Körfez, Ahırlı, Akören, Akşehir, Altınekin, Beyşehir, Bozkır, Cihanbeyli, Çeltik, Çumra, Derbent, Derebucak, Doğanhisar, Emirgazi, Ereğli, Güneysınır, Hadim, Halkapınar, Hüyük, Ilgın, Kadınhanı, Karapınar, Karatay, Kulu, Meram, Sarayönü, Selçuklu, Seydişehir, Taşkent, Tuzlukçu, Altıntaş, Aslanapa, Çavdarhisar, Domaniç, Dumlupınar, Emet, Gediz, Hisarcık, Pazarlar, Simav, Şaphane, Tavşanlı, Akçadağ, Arapgir, Arguvan, Battalgazi, Darende, Doğanşehir, Doğanyol, Hekimhan, Kale, Kuluncak, Pütürge, Yazıhan, Yeşilyurt, Ahmetli, Akhisar, Alaşehir, Demirci, Gölmarmara, Görde, Kırkağaç, Köprübaşı, Kula, Salihli, Sarıgöl, Saruhanlı, Selendi, Soma, Turgutlu, Dargeçit, Derik, Kızıltepe, Mazıdağı, Midyat, Nusaybin, Ömerli, Savur, Yeşilli, Akdeniz, Anamu, Aydıncık, Bozyazı, Çamlıyayla, Erdemli, Gülnar, Mezitli, Mut, Silifke, Tarsus, Toroslar, Yenişehir, Bodrum, Dalaman, Datça, Fethiye, Güllük, Kavaklıdere, Köyçeğiz, Marmaris, Milas, Ortaca, Ula Yatağan, Bulanık, Hasköy, Korkut, Malazgirt, Varto, Acıgöl, Avanos, Derinkuyu, Gülşehir, Hacıbektaş, Kozaklı, Ürgüp, Altınhisar, Bor, Çamardı, Çiftlik ,Ulukışla, Akkuş, Aybastı, Çamaş, Çatalpınar, Çaybaşı, Fatsa, Gölköy, Gülyalı, Gürgentepe, İkizce, Karadüz, Kabataş, Korgan, Kumru, Mesudiye, Perşembe, Ulubey, Ünye, Bahçe, Düziçi, Hasanbeyli, Kadirli, Sumbas, Toprakkale, Ardeşen, Çamlıhemşin, Çayeli Derepazarı, Fındıklı, Güneysu, Hemşin, İkizdere, İyidere, Kalkandere, Pazar, Adapazarı, Akyazı, Arifiye Erenler, Ferizli, Geyve, Hendek, Karapürçek, Karasu, Kaynarca, Kocaali, Pamukova, Sapanca, Serdivan, Söğütlü,Taraklı, Alaçam, Asarcık, Atakum, Ayvacık, Bafra, Canik, Çarşamba, Havza, İlkadım, Kavak, Ladik, Ondokuzmayız, Salıpazarı, Tekkeköy, Terme, Vezirköprü, Yakakent, Aydınlar, Baykan, Eru, Kurtalan, Pervari, Şirvan, Ayancık, Boyabat, Dikmen, Durağan, Erfelek, Gerze, Saraydüzü, Türkeli Akıncılar, Altınyayla, Divriği, Doğanşar, Gemerek, Gölova, Gürün, Hafik, İmranlı, Kangal, Koyulhisar, Suşehri, Şarkışla, Ulaş, Yıldızeli, Zara, Akçakale, Birecik, Bozova, Ceylanpınarı, Halfeti, Harran, Hilvan, Siverek, Suruç, Viranşehir, Beytüşşebap, Cizre, Güçlükonak, İdil, Silopi, Uludere, Çerkezköy, Çorlu, Hayrabolu, Malkara, Marmaraereğlisi, Muratlı, Saray, Şarköy, Almus, Artova, Başçiftlik, Erbaa, Niksar, Pazar, Reşadiye, Sulusaray, Turhal, Yeşilyurt, Zile, Akçaabat, Araklı, Arsin, Beşikdüzü, Çarşıbaşı, Çaykara, Dernekpazarı, Düzköy, Hayrat, Köprübaşı, Maçka, Of, Sürmene, Şalpazarı, Tonya, Vakfıkebir, Yomra, Çemişgezek, Hozat, Mazgirt, Nazımiye, Ovacık, Pertek, Pülümür, Banaz,Eşme, Karahallı, Sivaslı, Ulubey, Bahçesaray, Başkale, Çaldıran, Çatak, Edremit, Erciş, Gevaş, Gürpınar, Muradiye, Özalp, Saray, Altınova, Armutlu, Çınarcık, Çiftlikköy, Termal, Akdağmadeni, Aydıncık, Boğazlıyan, Çandır, Çayıralan, Çekerek, Kadışehri, Sorgun, Şefaatli, Yenifakılı, Yerköy, Alaplı, Çaycuma, Devrek, Ereğli, Gökçebey, Saraykent, Sarıkaya
Önemli Not : Alo Özel Dedektiflik Bürosu aşşağıda belirtilmiş olan illerde aktif olarak 7/24 hizmet vermektedir. Bayburt, Bilecik, Bingöl, Bitlis, Bolu, Burdur, Tokat, Trabzon, Tunceli, Şanlıurfa, Uşak, Sivas, Şırnak, Diyarbakır, Düzce, Edirne, Elazığ, Erzincan, Kahramanmaraş, Karabük, Karaman, Kars, Kastamonu, İzmir, İstanbul, Ankara, Antalya, Adana, Adıyaman, Afyonkarahisar, Ağrı, Aksaray, Amasya, Antalya, Ardahan, Artvin , Aydın, Balıkesir, Batman, Bursa, Çanakkale, Çankırı, Çorum, Denizli, Kayseri, Kırıkkale, Kırklareli, Kırşehir, Kilis, Kocaeli, Konya, Kütahya, Malatya, Manisa, Mardin, Mersin, Muğla, Muş , Nevşehir, Niğde, Ordu, Osmaniye, Rize, Sakarya, Samsun, Siirt, Sinop, Erzurum, Eskişehir, Gaziantep, Giresun, Gümüşhane, Hakkari, Hatay, Iğdır, Isparta, Tekirdağ, Van , Yalova, Yozgat, Zonguldak
Önemli Not : Alo Özel Dedektiflik Bürosu aşşağıda belirtilmiş olan ülkelerde aktif olarak 7/24 hizmet vermektedir. Kongo, Kongo Demokratik Cumhuriyeti, Kosova, Vatikan, Venezuela, Vietnam, Yemen, Yeni Zelanda, Almanya, Amerika Birleşik Devletleri, Andorra, Angola, Antigua ve Barbuda, Arjantin, Arnavutluk, Avustralya, Avusturya, Azerbaycan, Endonezya, Eritre, Ermenistan, Estonya, Etiyopya, Fas, Fiji, Fildişi Sahilleri, Filipinler, Filistin, Finlandiya, Fransa, Gabon, Gambiya, Gana, Gine, Gine Bissau Gine Bissau Batı Afrika, Grenada, Guyana, Guatemala, Güney Afrika Cumhuriyeti, Güney Kore, Güney Osetya, Güney Sudan, Gürcistan, Haiti, Hırvatistan, Hindistan, Hollanda, Honduras, Irak, İngiltere, İran, İrlanda, İspanya, İsrail, İsveç, İsviçre, İtalya, İzlanda, Jamaika, Japonya, Kamboçya, Kamerun, Kanada, Karadağ, Katar, Kazakistan, Kenya, Kırgızistan, Kıbrıs Cumhuriyeti, Kiribati, Kolombiya, Komorlar, Kosta Rika, Kuveyt, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti, Kuzey Kore, Küba, Laos, Lesotho, Letonya, Liberya, Libya, Liechtenstein, Litvanya, Lübnan, Lüksemburg, Macaristan, Madagaskar, Makedonya Cumhuriyeti, Malavi, Maldivler, Malezya, Mali, Malta, Marshall Adaları, Meksika, Mısır, Mikronezya, Moğolistan, Moldova, Monako, Moritanya, Moritius, Mozambik, Myanmar, Namibya, Nauru Nepal, Nikaragua, Nijer, Nijerya, Norveç, Orta Afrika Cumhuriyeti, Özbekistan, Pakistan, Palau, Panama, Papua, Paraguay, Peru, Polonya, Portekiz, Porto Riko, Romanya, Ruanda, Rusya Federasyonu, Saint Kitts, Saint Lucia, Saint Vincent ve Grenadinler, Samoa, San Marino, Sao Tome ve Principe, Bahamalar, Bahreyn, Bangladeş, Barbados, Tuvalu, Türkiye, Türkmenistan, Uganda, Ukrayna, Umman, Batı Sahra, Belçika, Belize, Benin, Beyaz Rusya, Bhutan, Birleşik Arap Emirlikleri, Bolivya, Bosna Hersek, Botsvana, Brezilya, Brunei, Bulgaristan, Burkina Faso, Burundi, Cezayir, Cibuti, Çad, Çek Cumhuriyeti, Çin Halk Cumhuriyeti, Dağlık Karabağ Cumhuriyeti, Danimarka, Doğu Timor, Dominik Cumhuriyeti, Dominika, Ekvador, Ekvator Ginesi, El Salvador, Abhazya, Afganistan, Sealand, Senegal, Seyşeller, Sırbistan, Sierra Leone, Singapur, Slovakya, Slovenya, Solomon Adaları, Somali, Somaliland, Sri Lanka, Sudan, Surinam, Suriye, Suudi Arabistan, Svaziland, Şili, Tacikistan, Tanzanya, Tayland, Tayvan192, Togo, Tonga, Transdinyester, Trinidad ve Tobago, Tunus, Uruguay, Ürdün, Vanuatu, Yeşil Burun, Yunanistan, Zambiya, Zimbabve